W okresie okołomenopauzalnym wiele kobiet zauważa zmiany w sylwetce, przyrost masy ciała lub w sposobie odkładania tkanki tłuszczowej oraz odczuwa ogólne spowolnienie metabolizmu.
Na masę ciała wpływa wiele wzajemnie powiązanych procesów. Wiemy, że bilans energetyczny (ilość spożywanych i wydatkowanych kalorii) pozostaje jednym z podstawowych mechanizmów regulujących masę ciała, jednak znaczenie ma sam sposób i jakość odżywiania, aktywność fizyczna, sen, stres oraz funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Jednym z obszarów, który w ostatnich latach obszarem, na który wskazują naukowcy jako istotny czynnik w kontekście zdrowia i masy ciała, jest mikrobiota jelitowa.
Mikrobiota – czym jest i jakie ma znaczenie?
Mikrobiota jelitowa to miliardy mikroorganizmów, które uczestniczą między innymi w przetwarzaniu składników pożywienia, których nasz organizm nie potrafi strawić. Podczas fermentacji błonnika z żywności powstają między innymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe: octan, propionian i maślan. Mają one znaczenie dla metabolizmu i funkcjonowania jelit. Ponadto maślan jest ważnym źródłem energii dla komórek jelita grubego i wspiera prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej.
Badania naukowe pokazują również różnice w mikrobiocie osób z otyłością i osób o prawidłowej masie ciała. Mikrobiota osób o prawidłowej masie ciała była bardziej zróżnicowana. Nie oznacza to, że za masę odpowiada jeden czynnik, jednak jest istotnym elementem w zachowaniu zdrowia organizmu.
Jak zmienia się mikrobiom w okresie menopauzy?
Estrogeny u kobiet wpływają między innymi na metabolizm i rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Wraz ze spadkiem poziomu estrogenów, może nasilać się gromadzenie się tkanki tłuszczowej wokół talii (tzw. brzuch menopauzalny). Jest to naturalny mechanizm obronny organizmu, który próbuje zrekompensować wygasanie pracy jajników. Gdy komórki tłuszczowe (adipocyty) gwałtownie powiększają swoje rozmiary z powodu zmian hormonalnych, dochodzi do ich niedotlenienia i uszkodzenia. Zwiększa się przy tym produkcja prozapalnie działającej leptyny i innych czynników mających wpływ na powstawanie insulinooporności oraz zwiększenia stresu oksydacyjnego.
Estrabolom to grupa genów bakteryjnych związanych z metabolizmem estrogenów w organizmie kobiety. Oznacza to, że mikrobiota uczestniczy w przemianach hormonów, a zmiany hormonalne mogą z kolei wpływać na środowisko jelitowe.
Stres oksydacyjny a zdrowie kobiety
Stres oksydacyjny jest częścią wielu procesów fizjologicznie zachodzących w naszym organizmie. Na równowagę między powstawaniem reaktywnych form tlenu w wyniku tych procesów a możliwościami obrony antyoksydacyjnej wpływają między innymi sposób odżywiania, aktywność fizyczna, sen i przewlekły stres, w tym brak regeneracji i odpoczynku.
Wraz z wiekiem spada poziom wewnątrzkomórkowych antyutleniaczy takich jak glutation, koenzym Q10 (ubichinon), melatonina, czy katalaza i peroksydaza glutationu, które rozkładają toksyczne cząsteczki tlenu.
Nie oznacza to, że za każdą zmianą sylwetki odpowiada jeden konkretny czynnik. Organizm działa jak system, w którym wiele procesów wzajemnie na siebie wpływa. W okresie zmian hormonalnych wszystkie te elementy mogą się na siebie nakładać.
Aby zadbać o naturalne mechanizmy odporne należy dostarczać w postaci zróżnicowanego pożywienia witaminę C, E, oraz A (w tym beta-karoten) oraz selen, cynk, miedź i mangan i polifenole i flawonoidy: obecne w owocach jagodowych (aronia, czarne jagody) czy zielonej herbacie. Kapusta kiszona, ogórki czy kimchi dostarczają żywych bakterii kwasu mlekowego (głównie z rodziny Lactobacillus), które dbają o to, by estrobolom działał prawidłowo.